Những điểm cần chú ý về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026

Một số điểm cần chú ý khi triển khai thi hành:
    a) Về những quy định chung
    - Bổ sung 02 trường hợp cưỡng chế, ngoài 02 trường hợp cưỡng chế được quy định tại Nghị định số 166/2013/NĐ-CP là cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính gây ra trong trường hợp không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính; Nghị định mới đã bổ sung thêm 02 trường hợp cưỡng chế là cưỡng chế thi hành quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, hoàn trả kinh phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả trong trường hợp khẩn cấp cần khắc phục ngay hậu quả vi phạm.
    - Nghị định mới đã sửa đổi quy định về đối tượng áp dụng là cá nhân, tổ chức Việt Nam; cá nhân, tổ chức nước ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam mà không tự nguyện chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính gây ra trong trường hợp không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính hoặc không tự nguyện hoàn trả kinh phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.
    - Sửa đổi, bổ sung quy định về nguyên tắc cưỡng chế, cụ thể: 
    + Việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi có quyết định cưỡng chế bằng văn bản của người có thẩm quyền quy định tại Điều 87 Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và các Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước. Người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế có trách nhiệm ban hành quyết định cưỡng chế trên cơ sở theo dõi, đôn đốc hoặc đề xuất của người có thẩm quyền xử phạt; 
    + Người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế quyết định áp dụng một hoặc nhiều biện pháp cưỡng chế quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính nếu việc áp dụng một biện pháp cưỡng chế không đủ để bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế. Việc quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế cụ thể phải căn cứ vào nội dung, tính chất, mức độ, điều kiện thi hành quyết định cưỡng chế và tình hình thực tế ở địa phương; 
    + Đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế và cá nhân, tổ chức khác có liên quan trong cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
    - Bổ sung quy định mới về: 
    + Lập biên bản việc cá nhân, tổ chức bị xử phạt không chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định xử phạt vi phạm hành chính, không chấp hành hoặc chấp hành không đầy đủ quyết định tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, không hoàn trả kinh phí cho cơ quan đã thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả;
    + Tạm đình chỉ, đình chỉ cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.
    - Sửa đổi, bổ sung các quy định về: 
    + Nguồn tiền khấu trừ và tài sản kê biên đối với tổ chức, hộ kinh doanh, hộ gia đình, tổ hợp tác, cộng đồng dân cư bị áp dụng biện pháp cưỡng chế;
    + Gửi quyết định cưỡng chế đến cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, tổ chức, cá nhân có liên quan;
    + Trách nhiệm tổ chức thi hành quyết định cưỡng chế; bảo đảm trật tự, an toàn trong quá trình thi hành quyết định cưỡng chế.
    b) Về trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế 
    - Bổ sung các quy định mới về trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế, gồm:
    + Chấm dứt phong tỏa tài khoản;
   + Nguyên tắc kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá; kê biên tài sản là quyền sử dụng đất, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc đăng ký giao dịch bảo đảm; kê biên góp vốn; kê biên tài sản gắn liền với đất; kê biên nhà ở; kê biên phương tiện giao thông; kê biên hoa lợi.
    - Sửa đổi, bổ sung một số quy định về trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế, gồm:
   + Đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập; xác minh thông tin về tiền lương và thu nhập; quyết định cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập đối với cá nhân; tỷ lệ khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập đối với cá nhân bị áp dụng biện pháp cưỡng chế; trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tổ chức, người sử dụng lao động đang quản lý tiền lương hoặc thu nhập của cá nhân bị khấu trừ; đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản; xác minh thông tin về tài khoản, tiền gửi của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế; quyết định cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản, tiền gửi; trách nhiệm của tổ chức tín dụng, Kho bạc Nhà nước, chi nhánh ngân hàng nước ngoài nơi cá nhân, tổ chức bị áp dụng biện pháp cưỡng chế mở tài khoản, sổ tiền gửi;
    + Những tài sản không được kê biên; xác minh thông tin về tài sản của đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên; quyết định cưỡng chế kê biên tài sản; tổ chức thi hành cưỡng chế kê biên tài sản; biên bản kê biên tài sản; giao bảo quản tài sản kê biên; định giá tài sản kê biên; chuyển giao tài sản đã kê biên để đấu giá; chuyển giao quyền sở hữu tài sản; 
   + Điều kiện áp dụng biện pháp cưỡng chế thu tiền, tài sản của đối tượng bị cưỡng chế do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản; xác minh thông tin về tiền, tài sản của đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế do bên thứ ba đang giữ; trách nhiệm của bên thứ ba đang giữ tiền, tài sản của đối tượng bị cưỡng chế; quyết định cưỡng chế thu tiền, tài sản của đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế do bên thứ ba đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản; tổ chức thi hành cưỡng chế thu tiền, tài sản của đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế do bên thứ ba đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản; quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả; tổ chức thi hành cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả; biên bản thi hành quyết định cưỡng chế buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả.
    c) Về đảm bảo thi hành quyết định cưỡng chế, chi phí cưỡng chế
    - Bổ sung mới các quy định về đảm bảo thi hành quyết định cưỡng chế, chi phí cưỡng chế:
   + Quyết định về việc chưa có điều kiện cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt; nguyên tắc quản lý chi phí cưỡng chế;
    + Mức chi chi phí cưỡng chế; lập dự toán, chấp hành và quyết toán.
    - Sửa đổi, bổ sung một số quy định về đảm bảo thi hành quyết định cưỡng chế, chi phí cưỡng chế:
    + Các biện pháp bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế;
    + Chuyển việc thi hành quyết định cưỡng chế để bảo đảm thi hành;
   + Cưỡng chế đối với cá nhân, tổ chức vừa bị áp dụng các hình thức xử phạt vừa bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả;
    + Tạm ứng chi phí cưỡng chế; hoàn trả tạm ứng chi phí cưỡng chế.
    d) Đối với quyết định cưỡng chế đã được ban hành hoặc đã được thi hành xong trước thời điểm Nghị định này có hiệu lực thi hành, mà cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế còn khiếu nại, thì áp dụng quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Nghị định số 166/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ.
    Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026.

Minh Lý