Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025: Kế thừa nền tảng, hoàn thiện hành lang pháp lý trong kỷ nguyên số

Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 kế thừa đầy đủ các nguyên tắc cơ bản đã được xác lập trong Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2018, như: đặt công tác bảo vệ bí mật nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước; xác định bảo vệ bí mật nhà nước là trách nhiệm của mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân; bảo đảm việc quản lý, sử dụng bí mật nhà nước đúng mục đích, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và gắn với bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân theo quy định của pháp luật. Các quy định về phạm vi bí mật nhà nước, phân loại độ mật (Tuyệt mật, Tối mật, Mật) dựa trên tiêu chí mức độ nguy hại đối với lợi ích quốc gia, dân tộc nếu bí mật nhà nước bị lộ, mất; thẩm quyền ban hành danh mục bí mật nhà nước; quy trình xác định, sao chụp, ban hành, cung cấp, chuyển giao, lưu trữ, điều chỉnh độ mật, giải mật; những hành vi bị nghiêm cấm trong bảo vệ bí mật nhà nước tiếp tục được giữ ổn định, bảo đảm tính kế thừa và thống nhất của hệ thống pháp luật.
Trên nền tảng kế thừa, Luật năm 2025 có nhiều điểm mới nổi bật, tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế bảo vệ bí mật nhà nước trong điều kiện chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Trước hết, Luật năm 2025 làm rõ và bổ sung các quy định liên quan đến bảo vệ bí mật nhà nước trong môi trường điện tử, mạng Internet và hệ thống thông tin số; bổ sung hình thức chứa bí mật nhà nước không chỉ văn bản giấy mà còn văn bản điện tử; bổ sung hành vi bị nghiêm cấm khi sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để xâm phạm bí mật nhà nước. Các hành vi soạn thảo, lưu giữ, truyền đưa bí mật nhà nước trên thiết bị điện tử, hệ thống mạng được quy định chặt chẽ hơn, có phần mở rộng hơn đối với hệ thống mạng nội bộ với điều kiện bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin; khắc phục những vướng mắc nảy sinh từ thực tiễn ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động quản lý nhà nước. 
Việc xác định bí mật nhà nước được bổ sung hoàn thiện hơn về thẩm quyền của cấp phó, so với trước đây chỉ quy định cấp trưởng mới được xác định bí mật nhà nước; quy định rõ hành vi bị nghiêm cấm khi xác định bí mật nhà nước đối với thông tin không thuộc danh mục bí mật nhà nước, xuất phát từ thực tiễn vi phạm đối với hành vi này xảy ra ở nhiều cơ quan, tổ chức. Phạm vi bí mật nhà nước cũng được điều chỉnh, cập nhật mới nhiều thông tin phù hợp bối cảnh tình hình hiện nay. 
Thẩm quyền sao chụp bí mật nhà nước đã được điều chỉnh phù hợp mô hình tổ chức chính quyền hiện nay, đồng thời bổ sung thẩm quyền của các cơ quan, tổ chức đảng các cấp, cấp phó của các cơ quan, tổ chức tạo thuận lợi cho việc áp dụng trong thực tiễn.
Bên cạnh đó, Luật 2025 hoàn thiện các quy định về thời hạn bảo vệ, gia hạn, điều chỉnh độ mật, giải mật, tiêu hủy bí mật nhà nước, bảo đảm tính linh hoạt nhưng vẫn chặt chẽ. Việc giải mật được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, hội nhập quốc tế và minh bạch thông tin.
Một điểm mới quan trọng khác là làm rõ hơn trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức và trách nhiệm của cá nhân trực tiếp tiếp cận, quản lý bí mật nhà nước. Luật năm 2025 nhấn mạnh trách nhiệm cá nhân, gắn trách nhiệm bảo vệ bí mật nhà nước với công tác quản lý cán bộ, kỷ luật, kỷ cương hành chính, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành pháp luật.
Ngoài ra, Luật 2025 còn bổ sung, hoàn thiện các quy định về hợp tác quốc tế trong bảo vệ bí mật nhà nước, tạo cơ sở pháp lý để Việt Nam chủ động tham gia các điều ước, thỏa thuận quốc tế, đồng thời bảo đảm kiểm soát chặt chẽ việc cung cấp, chuyển giao bí mật nhà nước cho tổ chức, cá nhân nước ngoài trong bối cảnh hợp tác quốc tế ngày càng mở rộng.
Việc ban hành Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng chính phủ điện tử, chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Luật không chỉ góp phần phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ lộ, mất bí mật nhà nước trong môi trường số mà còn tạo hành lang pháp lý để các cơ quan, tổ chức, cá nhân yên tâm ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức làm việc. Đồng thời, Luật năm 2025 góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn xã hội đối với công tác bảo vệ bí mật nhà nước, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo mật và yêu cầu công khai, minh bạch, phục vụ tốt hơn nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia, dân tộc trong tình hình mới.
Có thể khẳng định, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 là bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, vừa kế thừa những giá trị nền tảng của Luật năm 2018, vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra trong giai đoạn hiện nay.

Bùi Linh