Bảo vệ trẻ em - Tương tác lành mạnh trên môi trường mạng

Những nguy cơ hiện hữu đối với trẻ em trên không gian mạng

Thực tế cho thấy, trẻ em hiện nay có xu hướng tiếp cận Internet từ rất sớm nhưng lại thiếu kiến thức, kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình. Các đối tượng xấu đã lợi dụng môi trường mạng để thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật như: lừa đảo chiếm đoạt tài sản; dụ dỗ, xâm hại trẻ em qua mạng; “bắt cóc online”; phát tán thông tin xấu độc, hình ảnh phản cảm; kích động bạo lực, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và sự phát triển toàn diện của trẻ em.

Đáng lo ngại, các thủ đoạn ngày càng tinh vi khi đối tượng giả danh người quen, bạn bè, thầy cô giáo hoặc người nổi tiếng để tạo lòng tin, từ đó dẫn dụ trẻ em làm theo yêu cầu. Không ít trường hợp trẻ em vì thiếu kỹ năng nhận diện nguy cơ, thiếu sự chia sẻ kịp thời với gia đình, nhà trường đã rơi vào tình huống nguy hiểm, gây hậu quả đáng tiếc.

Trang bị kỹ năng số – Giải pháp căn cơ, lâu dài

Để bảo vệ trẻ em tương tác an toàn, lành mạnh trên môi trường mạng, việc trang bị kỹ năng số, kỹ năng sống cho trẻ em được xác định là giải pháp căn cơ, lâu dài. Trẻ em cần được hướng dẫn sử dụng Internet đúng mục đích; biết cách nhận diện thông tin sai sự thật, các hình thức lừa đảo phổ biến; tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư; không kết bạn, trò chuyện với người lạ trên mạng xã hội; chủ động báo cho người lớn hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Gia đình giữ vai trò “tuyến phòng vệ đầu tiên” trong việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Cha mẹ cần quan tâm, đồng hành cùng con em mình; thường xuyên trao đổi, lắng nghe để nắm bắt tâm lý, thói quen sử dụng Internet; đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp như cài đặt chế độ kiểm soát nội dung, giới hạn thời gian truy cập mạng theo độ tuổi.

Bên cạnh đó, nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng ứng xử văn minh trên mạng; lồng ghép nội dung phòng, chống xâm hại trẻ em trên môi trường mạng vào các hoạt động giáo dục, góp phần hình thành ý thức trách nhiệm và khả năng tự bảo vệ bản thân cho học sinh.

Vai trò chủ động của lực lượng Công an trong công tác tuyên truyền, phòng ngừa

Nhận thức rõ những nguy cơ, thách thức đặt ra đối với công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, thời gian qua, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh An Giang đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó chú trọng công tác tuyên truyền, phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Từ tháng 12/2025 đến nay, Phòng PA05 đã phối hợp với 11 điểm trường trung học cở, trung học phổ thông, cao đẳng trên địa bàn tỉnh, tổ chức các buổi tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật và kỹ năng sử dụng Internet an toàn cho hơn 15.000 học sinh. Nội dung tuyên truyền tập trung vào việc nâng cao nhận thức về môi trường mạng; nhận diện các nguy cơ tiềm ẩn đối với trẻ em như lừa đảo trực tuyến, xâm hại qua mạng, bạo lực mạng; hướng dẫn kỹ năng tự bảo vệ và xử lý tình huống khi gặp các hành vi nguy hiểm trên không gian mạng.

Thông qua các buổi tuyên truyền, học sinh được trực tiếp trao đổi, tiếp cận các tình huống thực tế, từ đó nâng cao ý thức cảnh giác, hình thành thói quen sử dụng mạng xã hội an toàn, lành mạnh.

“Tuyến phòng vệ đầu tiên” – Mô hình tuyên truyền hiệu quả

Đặc biệt, thực hiện Kế hoạch số 06/KH-CAT-PA05 ngày 08/01/2026, ngày 17/01/2025, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05), Công an tỉnh đã chủ trì, phối hợp với UBND và Công an Đặc khu Phú Quốc, Trường TH&THCS Nguyễn Trung Trực tổ chức thành công buổi tọa đàm với chủ đề “Tuyến phòng vệ đầu tiên – Bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trên không gian mạng”. Chương trình có sự tham gia của đại diện Ban Giám hiệu 31 trường học, gần 2.000 học sinh cùng 03 chuyên gia đến từ Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC), trong đó có ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) – chuyên gia an ninh mạng có nhiều đóng góp trong công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về an toàn thông tin.

Tại buổi tọa đàm, các em học sinh được trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện các nguy cơ trên môi trường mạng; cách phòng tránh các hành vi lừa đảo, xâm hại trẻ em, “bắt cóc online”, bạo lực mạng; đồng thời được định hướng xây dựng thói quen sử dụng Internet an toàn, lành mạnh. Dịp này, Ban Tổ chức đã trao tặng 1.500 cuốn sách và 2.000 móc khóa tuyên truyền, với tổng trị giá trên 100 triệu đồng. Buổi tọa đàm diễn ra an toàn, thiết thực, đạt mục tiêu đề ra và được các cấp, các ngành, nhà trường đánh giá cao.

Chung tay xây dựng môi trường mạng an toàn cho trẻ em

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ là trách nhiệm của riêng gia đình hay lực lượng Công an mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội. Mỗi người dân khi tham gia không gian mạng cần nâng cao ý thức trách nhiệm; không chia sẻ, phát tán thông tin xấu độc; kịp thời phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến trẻ em cho cơ quan chức năng.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn xã hội, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt, tin tưởng rằng môi trường mạng sẽ ngày càng an toàn, lành mạnh hơn, góp phần bảo vệ trẻ em – những chủ nhân tương lai của đất nước – phát triển toàn diện trong kỷ nguyên số.

Văn Trường